Het woord ‘censuur’ lijkt niet meer uit de actualiteit weg te slaan. Het begon met het verbod op de Fenomenale Feminatheek in Antwerpen en zorgde voor een domino-effect in heel Vlaanderen. Sommige politici beschimpen de media die de verhalen zouden opsmukken en verdraaien, anderen spreken over een conservatief elan van de regering-Leterme. Dany Vandenbossche (sp.a), Johan Verstrepen (CD&V) en Laurence Libert (Open Vld) van de Commissie Cultuur spuien hun mening.

Wat vinden jullie van de huidige gebeurtenissen? Johan Verstreken: “Dit is een storm in een glas water. De media overroepen alles en bovendien hebben ze veel foute informatie doorgegeven, maar ook politici zijn hiervoor verantwoordelijk. Natuurlijk mogen wij vanuit de overheid geen restricties aan de conservator van een museum opleggen. Maar politici hebben wel de eindverantwoordelijkheid en moeten hiermee rekening houden, zeker als er strafrechterlijke gevolgen aan vast hangen.” “Over het algemeen moet de regering de mensen zo vrij mogelijk laten. In een bepaalde periode stonden theatermakers naakt op het podium om volk te lokken. Dat mag van mij, ze waren gewoon mee met hun tijd. Maar je moet rekening houden met kinderen. Zij kunnen in deze tijd probleemloos via het internet op datingsites of andere vuile websites. Door die veelheid informatie weten ze niet meer wat goed of slecht is. Daar mogen wij als politici een debat over openen.” Dany Vandenbossche: “Voor mij is bijvoorbeeld het verbod op de voorstelling van Vitalski wel een vorm van censuur, een hele bekende zelfs. Natuurlijk leggen filmmakers of platenlabels die cd’s laten maken ook beperkingen op, zoals een sticker met Parental Advisory. Maar dat is anders dan autoriteiten die verboden opleggen, dát is pas echte censuur. De overheid wijst de burgers zomaar met de vinger: “Dit mag niet en dat is strijdig met de goede zeden.” Helaas zijn er weinig wettige middelen waarmee je dit kan tegengaan.” Laurence Libert: “Ik ben als liberaal voorstander voor de vrije meningsuiting, zeker op het vlak van kunst. Natuurlijk moeten kunstenaars wel ethische normen respecteren. Zo zag ik eens een kunstwerk over een hond die uitgemergeld was met daarbij een persoon die hem eten voorhield, zijn leiband was helaas te kort. In mijn ogen is dat geen kunst.”

Nochtans liet burgemeester Awouters uit Borgloon, van uw partij, borsten in een kunstwerken borsten afplakken. Bovendien liet de liberale burgemeester in Koksijde een schilderij van Delphine Boël weghangen omdat Prinses Astrid op bezoek kwam. Libert: “De basis lag anders in Borgloon. In Temse, waar Vitalski niet mocht optreden argumenteerde het schepencollege dat ze de voorstelling niet aan de jeugd konden tonen. In Borgloon hadden een aantal burgers klacht ingediend. De burgemeester, als hoofd van de politie, heeft in dat geval zijn verantwoordelijkheid opgenomen. Hijzélf heeft over de kunstwerken niet geoordeeld.” “In Koksijde daarentegen hadden ze het schilderij beter laten hangen. Dan was er nooit zulke commotie rond ontstaan.”

Hoe luiden de meningen binnen jullie partij? Vandenbossche: “Binnen de sp.a vinden we uiteraard dat zoiets niet kan. Maar over ‘censuur’ oordelen blijft moeilijk: er is een probleem met de definiëring.” Libert: “Een liberaal is per definitie iemand die vindt dat mensen vrij moeten zijn. Wij oordelen niet in de zin van ‘dit is kunst en dat niet’. Draai de klok eens terug naar 2002, toen had je de tentoonstelling Körperwelten in Anderlecht. Op dat moment schreeuwden de mensen ook moord en brand, maar het draaide uit op een gigantisch succes.” Verstreken: “In se verbieden wij niets, onze partij is behoorlijk breeddenkend op het gebied van vrije expressie en vrijheid van cultuur.”

Critici verwijten de regering van een conservatief elan of wijzen de CD&V met de vinger. Hoe denken jullie daarover? Libert: “Je hoort wel eens aan de toog: “de tjeven zijn terug!”. CD&V is eerder conservatief, maar mij hoor je niet zeggen dat ze daardoor tentoonstellingen verbieden.” Verstrepen: “Ik vind mijn partij nochtans alles behalve conservatief. Ik heb progressievellingen al veel conservatieve uitspraken horen doen, maar dat is natuurlijk niet geweten. Nog nooit heb ik binnen onze partij gehoord dat ik bijvoorbeeld iets niet mocht organiseren of mijn mond moest houden over. We weten welke visie we hebben, maar toch zijn wij de meest open partij. Ik kan u garanderen dat leden van andere partijen, zoals sp.a wél recht in de pas moeten lopen. Zelfs naar het dictatoriale toe. Wanneer ze dit weigeren, mogen ze de volgende keer niet meedoen aan de verkiezingen. Dat heb ik bij ons nooit meegemaakt.” Vandenbossche: “Progressievellingen conservatief ? Laat me niet lachen. Daarom verkondigde Beke (Wouter Beke, zetelend CD&V-voorzitter, nvdr.) na het overlijden van Hugo Claus zeker dat euthanasie niet kon! Nu moeten die mensen zich toch wel eens de vraag stellen: wie is progressief en wie niet?”

Zullen beleidsmakers deze trend verder zetten? Libert: “Ik weet het niet. Ik hoop alleszins van niet, anders zou ik er zware problemen mee hebben. We zitten in een coalitie met CD&V en vormen gezamenlijke standpunten. Wanneer zij conservatieve standpunten innemen die ons niet zouden gedijen, kunnen we deze niet ondersteunen.” “De CD&V krijgt ook kritiek binnen de eigen partij, van de jongere generatie bijvoorbeeld. Zij waren toch verontwaardigd over al de gebeurtenissen. Ik hoop dat ze meer ruimdenkend zijn dan de volwassenen.” Vandenbossche: “De gebeurtenissen hebben niets te maken met de nieuwe regering, maar met het gedachtegoed dat er nu leeft. De verkiezingsresultaten zeggen genoeg. Er is een voortschrijdend conservatisme, maar dat kan snel omslaan. De mensen lijden volgens mij aan het mei-’68-syndroom, ze willen een halt roe roepen aan de vrijheden van de jongeren. Kinderen die in die tijd zijn opgegroeid hebben nu meer nood aan regels en discipline.” Verstreken: “Volgens mij leven we in een vrij land waar we behoorlijk tolerant zijn, laat ons dat zo houden. Er is artistieke vrijheid. Zouden wij muziek moeten bannen omdat Urbanus in de tijd ‘Jezuske en een bakske vol met stro’ zong? Moeten we dit verbieden omdat we katholieke roots hebben? Neen. Er bestaat nog altijd freedom of speech, de mensen moeten het niet eens zijn met wat een artiest doet of vertelt.”